DFDSFb 2

AHLAK

وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيم

 “Hiç şüphesiz sen büyük bir ahlak üzeresin”( kalem suresi 4)

Bu ayet-i kerime Hz. Peygamber (as) ahlakının üstünlüğünün ve büyüklüğünün İlahi tekitle ifadesidir. Zira büyük davanın, elçisinin de büyük olması, üstün ahlaka sahip olması gerekir zaman ahlak ne demektir?

 

Sözlükte "ahlak":

1. Bir toplum içinde kişilerin benimsedikleri, uymak zorunda bulundukları davranış biçimleri ve kuralları ifade eder.

2. Belli bir toplumun belli bir döneminde bireysel ve toplumsal davranış kurallarını saptayan ve inceleyen bilim.

3. İyi nitelikler, güzel huylar ve davranışlar, şeklinde tarif edilmiştir.

 

Istılahta ahlak;

İnsanın iyi veya kötü olarak vasıflandırılmasına yol açan mânevî nitelikleri, huyları ve bunların etkisiyle ortaya konan iradeli davranışlar bütünüdür ahlak.

Şimdi asıl soru şu; İyi ve kötü nedir? İyiyi kötüyü kim belirleyecek?

Ahlâk Arapça ’da “seciye, tabiat, huy” gibi mânalara gelen hulk veya huluk kelimesinin çoğuludur. Sözlüklerde çoğunlukla insanın fizik yapısı için halk, mânevî yapısı için hulk kelimelerinin kullanıldığı kaydedilir (Lisânü’l-Arab, “hlk” md.).

 Başta hadisler olmak üzere İslâmî kaynaklarda hulk ve ahlâk terimleri genellikle iyi ve kötü huyları, fazilet ve reziletleri ifade etmek üzere kullanılmış; özellikle iyi huylar ve faziletli davranışlar hüsnü’l-huluk, mehâsinü’l-ahlâk, mekârimü’l-ahlâk, el-ahlâku’l-hasene, el-ahlâku’l-hamîde

 Kötü huylar ve fena hareketler ise sûü’l-huluk, el-ahlâku’z-zemîme, el-ahlâku’s-seyyie gibi terimlerle karşılanmıştır. Ayrıca ahlâk yanında yeme, içme, sohbet, yolculuk gibi günlük hayatın çeşitli alanlarıyla ilgili davranış ve görgü kurallarına, terbiyeli, kibar ve takdire değer davranış biçimlerine, bunlara dair öğüt verici kısa ve hikmetli sözlere ve bu sözlerin derlendiği eserlere edep veya âdâb da denilmiştir. İslâmî literatürde edep terimi ilk dönemlerden itibaren özel davranış alanları hakkında kullanılırken ahlâk, tutum ve davranışların kaynağı mahiyetindeki ruhî ve mânevî melekeleri, insanın ruhî kemalini sağlamaya yönelik bilgi ve düşünce alanını ifade etmiştir.

 

Cahiliye Döneminde Ahlâk:

Câhiliye Arabı ikinci hayata inanmadığı için (bk. el-En’âm 6/29; Yâsîn 36/78; el-Câsiye 45/24) bu dünyanın zevk ve safasından olabildiğince faydalanmayı hayatın gayesi saymıştı. Kadın, aşk, şarap ve kabile savaşları Câhiliye şiirindeki temaların başında yer alır.

Câhiliye döneminin bütün ahlâkî faziletlerinin arkasında kişinin veya kabilenin gururunu (fahr), şeref (mecd), öfke (gazap), kavmiyet (hamiyye) duygularını tatmin etme, asâlet, cömertlik ve yiğitlikle şöhret kazanma, saygı görme, insanlarda hem korku hem de hayranlık duygusu uyandırma arzusu yatmaktaydı

 

Kur’an ve Sünnet’te Ahlâk:

İslâm dini aşiret ruhunun, rekabet ve küçümseme duygusuyla geçici hazlara düşkünlüğün doğurduğu kaba ve hoyrat geleneklerin karşısına insanın nefsini dizginlemesi, tabiatını öfke ve şiddetten koruması anlamına gelen hilm ve şefkati koydu; bu suretle insana, o güne kadar kendi dışındaki varlıklara çevirdiği mücadele enerjisini kendi nefsinin kötü temayüllerine karşı yöneltmesini öğretti.

 Goldziher’in de belirttiği gibi; Arap kabilelerinin hayat tarzları, örfleri ve uygulamaları üzerine bir toplum yapısı kurmak mümkün değildi. Onların koyu ve anlamsız putperestlikleri, yüksek bir ahlâkın kurulmasına başlı başına bir engel teşkil ediyordu.

Bu sebeple Hz. Peygamber, bir olan Allah’a itaat temeline dayalı bir ahlâkî ve dinî birlik sağlama görevini üstlenmiş (bk. Âl-i İmrân 3/103); böylece kabile ve soy sop anlayışı yerine Allah’a saygı (takvâ), ferdî ve sosyal planda yücelmenin ve değer kazanmanın ölçüsü haline gelmiş; bu ölçüye uygun olarak İslâm’ın öğretileri, Allah’ın bütün yaratıklarına karşı merhametli olmayı, beşerî ilişkilerde dürüstlük ve güvenilirliği, karşılıksız sevgi ve fedakârlığı, samimiyet ve iyi niyeti, kötü eğilimlerin bastırılmasını ve daha birçok faziletleri ihtiva etmiş bulunmaktadır.

İslâm ahlâkının asıl kaynağı Kur’an ve onun ışığında oluşan sünnettir. Nitekim Hz. Âişe bir soru münasebetiyle Hz. Peygamber’in ahlâkının Kur’an ahlâkı olduğunu belirtmiştir (Müslim, “Müsâfirîn”, 139).

 Bu sebeple İslâm ahlâk düşüncesi Kur’an ve Sünnet’le başlar. Bu iki kaynak dinî ve dünyevî hayatın genel çerçevesini çizmiş, amelî kurallarını belirlemiş, böylece daha sonra fıkıhçı ve hadisçiler, kelâmcılar, mutasavvıflar, hatta filozoflar tarafından geliştirilecek olan ahlâk anlayışlarının temelini oluşturmuştur. Kur’ân-ı Kerîm ihtiva ettiği diğer konular gibi ahlâk konularını da herhangi bir ahlâk kitabı gibi sistematik olarak ele almamakla birlikte, eksiksiz bir ahlâk sistemi oluşturacak zenginlikte nazarî prensipler ve amelî kurallar getirmiştir.

وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيم

 Hiç şüphesiz sen büyük bir ahlak üzeresin” (kalem suresi 4)

Bu ayet-i kerime Hz. Peygamber (as) ahlakının üstünlüğünün ve büyüklüğünün İlahi tekitle ifadesidir. Zira büyük davanın, elçisinin de büyük olması, üstün ahlaka sahip olması gerekir.

İnsanı hedefe ulaştıran, Kemale ulaştıran ahlaktır. Onu insanlar arasında yüce bir konuma gelmesine neden olan şey hiç şüphesiz ahlaktır.

 

Din zaten bir ahlak sistemidir;

 İş ahlakı,

Ticaret ahlakı,

 İdare ahlakı,

 Ev ahlakı,

 Eğitim ahlakı

 Vb. İsimlendirmelerde her sahadaki üstünlüğün ahlak üstünlüğü ile olacağına işaret etmektedir.

İnsanın kemali ahlakın kemali ile orantılıdır.

 İnsanların kamili,müminler,müminlerin kamili müttakiler,müttakilerin kamili veliler, velilerin kamili peygamberler, peygamberlerin kamili elbette Hz. Muhammed (as) dır.Böyle olduğuna göre ahlaklıda insanlar içerisinde en büyük ve en yüce olanıdır. O (as)

O’nun ahlakı Kuran idi.

O Kuranın ete kemiğe bürünmüş cap canlı haliydi.

Kuran ahlakı peygamber ahlakıdır.

 Kuranı, Hz. Peygamberde görebilirsiniz. Hz. Peygamberin ahlakını da Kuranda görebilirsiniz.

 Bunun en bariz kanıtı az önce zikrettiğimiz kalem suresindeki ayeti kerimedir.

Yine Hz. Aişe (ra) Onun ahlakının Kuran olduğunu ifade ediyordu.

Sahabe efendilerimizde öyle söylüyordu.

Mekke müşrikleride Onun ahlakının yüceliğini itiraf etmekten kendilerini alamıyorlardı.

 

Hz. Peygamberden bazı güzel ahlak örnekleri

İnsanlara yumuşak davranması:

فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ

Allah'tan bir rahmet dolayısıyla, onlara yumuşak davrandın. Eğer kaba, katı yürekli olsaydın onlar çevrenden dağılır giderlerdi. Öyleyse onları bağışla, onlar için bağışlanma dile ve iş konusunda onlarla müşavere et. Eğer azmedersen artık Allah'a tevekkül et. Şüphesiz Allah, tevekkül edenleri sever.(Ali imran 159)

Güzel ahlakı tamamlamak üzere gönderilmiş olması

“Şüphesiz ben güzel ahlakı tamamlamak üzere gönderildim.” Muvatta, Müsned; sahih hadis

Yalana çok fazla buğz etmesi

Çirkin konuşmaması

Aşırı söz ve fiilden sakınırdı.

Lanet etmemesi

“Ben lanet edici olarak gönderilmedim. Ben ancak ve ancak rahmet olarak gönderildim.” (Müslim)

Uğursuz saymayı ret etmesi

İnsanlara değer vermesi

Kolay olanı tercih etmesi

İntikam almaması

Hizmetinde bulunanlara iyi davranması

Esirlere iyi davranması

Öğretici ve kolaylaştırıcı olması

Yaz Okulu Defterim

20.06.2017

    Kitap ve defter eğitim ve öğretim faaliyetlerinin olmazsa olmaz iki materyalidir.
Münzevi Camii Sabah Namazı Buluşmalarında ‘Tefekkür’ Vakti

05.12.2016

Münzevi Camii Sabah Namazı Buluşmalarında ‘Tefekkür’ Vakti İMH Günışığı temsilcil
Sabah Namazı Buluşmaları Münzevi Camii'nde ‘Adanmak’ Sohbeti ile Başladı

02.11.2016

Sabah Namazı Buluşmaları Münzevi Camii'nde 'Adanmak' Sohbeti ile Başladı İMH Günışığ
Geçmişten Günümüze Darbeler Semineri Gerçekleştirildi

01.08.2016

Geçmişten Günümüze Darbeler Semineri Gerçekleştirildi29 Temmuz Cuma akşamı "Geçmişten G
Bahariye Sabah Namazı Buluşmaları ‘Gıybet’ konusu ile döneme veda etti

07.06.2016

Bahariye Sabah Namazı Buluşmalarında ‘Gıybet’ konusu işlendi İMH Günışığı Derneğ
Bahariye Sabah Namazı Buluşmalarında ‘Ehliyet ve Liyakat’ konusu işlendi

25.04.2016

Bahariye Sabah Namazı Buluşmalarında ‘Ehliyet ve Liyakat’ konusu işlendi İMH Günışı
“EGOP Yılın Kitap Kurdunu Seçiyoruz” Etkinliği Sınavı Gerçekleştirildi

21.01.2016

“EGOP Yılın Kitap Kurdunu Seçiyoruz” Etkinliği Sınavı Gerçekleştirildi   Oku ki
EGOP çalışması tüm hızıyla devam ediyor

19.01.2016

EGOP çalışması tüm hızıyla devam ediyor İMH Günışığı Derneği'nin gerçekleştirdi
Şirinler Sınıfının Renk Grafiği 1. Rengimiz Kırmızı Çıktı

27.10.2015

Şirinler sınıfının renk grafiği 1.rengimiz kırmızı çıktı      &nbs
Şirinler sınıfı sanat etkinligi dersinde...

27.10.2015

    Şirinler sınıfı sanat etkinligi dersinde dolu dolu vakit geçirdi.  
Gül Bahçesi Çocuk Etkinlikleri Kayıtlarımız Devam Ediyor

01.10.2014

Günışığı Derneğimizin bünyesinde devam eden Gül Bahçesi Çocuk Etkinlikleri Kayıtlar

 

 
dokuztas gencdusunce okumalar yayinlar dusunceokulu
Günisigi Dernegi; Insan ve Medeniyet Hareketi, TGTV ve IDSB üyesidir.

Yazarlar / MAKALELER


IMAGE
Mustafa Yücel
IMAGE
Nihat Demir
IMAGE
Yavuz Selim Yaylacı

ALINTI YAZILAR



 

 

 

UYELER İÇİN